Февраль 2015
Март 2015
Апрель 2015
Май 2015
Июнь 2015
Июль 2015
Август 2015
Сентябрь 2015
Октябрь 2015
Ноябрь 2015
Декабрь 2015
Январь 2016
Февраль 2016
Март 2016
Апрель 2016
Май 2016
Июнь 2016
Июль 2016
Август 2016
Сентябрь 2016
Октябрь 2016
Ноябрь 2016
Декабрь 2016
Январь 2017
Февраль 2017
Март 2017
Апрель 2017
Май 2017
Июнь 2017
Июль 2017
Август 2017
Сентябрь 2017
Октябрь 2017
Ноябрь 2017
Декабрь 2017
Январь 2018
Февраль 2018
Март 2018
Апрель 2018
Май 2018
Июнь 2018
Июль 2018
Август 2018
Сентябрь 2018
Октябрь 2018
Ноябрь 2018
Декабрь 2018
Январь 2019
Февраль 2019 Март 2019 Апрель 2019 Май 2019 Июнь 2019 Июль 2019 Август 2019 Сентябрь 2019 Октябрь 2019 Ноябрь 2019 Декабрь 2019 Январь 2020 Февраль 2020 Март 2020 Апрель 2020 Май 2020 Июнь 2020 Июль 2020 Август 2020 Сентябрь 2020 Октябрь 2020 Ноябрь 2020 Декабрь 2020 Январь 2021 Февраль 2021 Март 2021 Апрель 2021 Май 2021 Июнь 2021 Июль 2021 Август 2021 Сентябрь 2021 Октябрь 2021 Ноябрь 2021 Декабрь 2021 Январь 2022 Февраль 2022 Март 2022 Апрель 2022 Май 2022 Июнь 2022 Июль 2022 Август 2022 Сентябрь 2022 Октябрь 2022 Ноябрь 2022 Декабрь 2022 Январь 2023 Февраль 2023 Март 2023 Апрель 2023 Май 2023 Июнь 2023 Июль 2023 Август 2023 Сентябрь 2023 Октябрь 2023 Ноябрь 2023 Декабрь 2023 Январь 2024 Февраль 2024 Март 2024 Апрель 2024
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11 12
13
14 15 16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Поиск города

Ничего не найдено

Атнабайга һәйкәл ачылу, яки Татар шагыйреннән башкорт ясау мизгелләре

0 152
Атнабайга һәйкәл ачылу, яки Татар шагыйреннән башкорт ясау мизгелләре

На Вінниччині знайшли автомобіль підозрюваних у вбивстві 20-річного поліцейського

Расстрел полицейских в Винницкой области: прокуратура проверяет причастность двух военных

Полиция не нашла торчащих из могил рук в Казани

Расстрел полицейских: прокуратура проверяет причастность двух военных

Әнгам Атнабаевның якташлары – Тәтешле районы җәмәгатьчелеге чакыруы буенча, Әнгам Атнабаевка һәйкәл ачу тантанасына Казаннан язучылар – «Мәдәни җомга» газетасы баш мөхәррире Вахит Имамов, «Безнең мирас» журналы баш мөхәррире Ләбиб Лерон, «Казан утлары» журналы баш мөхәррире Рөстәм Галиуллин килде. Делегация составында «Интертат» хәбәрчесе дә бар иде.

Һәйкәл ачыласы урынга – Югары Тәтешленең Ленин урамында урнашкан үзәк китапханә каршына без 2 сәгать алдан килеп бастык. Бу уңайдан китапханә һәм 2 ел чамасы элек ачылган Хәния Фәрхи музее белән танышып чыктык.

«Казан урамына да Атнабай исемен бирергә кирәк»

Һәйкәл ачылышын көтеп торганда, яныбызга җәһәт кенә Мәгъдән абый Атнабаев килеп басты. Ул – Әнгам Атнабаевның 92 яшен тутырып килүче бертуган энесе. Өлкән булуына карамастан, рульдә дә үзе йөри. Мәгъдән абый белән сөйләшеп киттек.

«Без 7 бала үстек. Әнгам абый арабыздан иң өлкәне иде. Хәзер сеңлем белән икәү калдык. Сеңлем 1939 елда туган, ә мин 1932 елгы, – дип башлады сүзен Мәгъдән абый. – Әнгам язучылык юлыннан китте, зур кеше булды. Мин балачакта шигырь язып караган идем, ләкин Әнгамны уздыра алмадым да ташладым. Шуннан машина, трактор йөртүчегә укыдым, машина, трактор йөрттем. Мәктәптә дә эшләп алдым. Аннан соң мәдәният йорты директоры булдым. Пенсиягә чыккач, 20 еллап имам-хатыйб булдым. 80 яшьтән соң имам булу – кирәкле әйбер түгел, чөнки өлкән кеше, укыганда, ниндидер кагыйдәне үтәгәндә ялгышырга мөмкин. Бер хәрефтә генә ялгышсаң да, сүзнең мәгънәсе үзгәрә. Үзең өчен генә укырга була. Имамның вазифасы зур. Ул һәрвакыт халык белән эшли».

Мин һәйкәл ачылуны ничек кабул итүе турында кызыксындым. Бу эшнең инициаторы ул үзе булып чыкты. Ярдәм иткән район башлыгын да мактап алды.

«Һәйкәл ачылу безнең гаилә өчен зур бәйрәм инде. Тәтешле районы башлыгы Фәннүр Шәйхисламов Әнгам Атнабаевны бик нык күтәрде. Ул Хәния Фәрхи һәйкәлен куйдыру артыннан да күп йөрде.

Башкортстанда Атнабайны иң нык күтәргәне – Тәтешле районы. Күрдем авылында, Тәтешледә Атнабай исемендәге урам бар. Күрдем мәктәбе аның исемен йөртә. Атнабай музее эшли. Башкортстанда елның-елында кичәләр үткәрелә. Уфада да Атнабай урамы бар. Хәзер Казанга да кирәк инде, чөнки Атнабай – башкортның да, татарның да халык шагыйре. Ул бер генә халыкныкы түгел. Аллаһ Мөхәммәд пәйгамбәрне дә бөтен халыкларга пәйгамбәр итеп җибәргән. Атнабайның китапларын «башкорт халкының шагыйре» дип түгел, «халык шагыйре» дип чыгардылар», – диде Мәгъдән абый.

Берничә ел элек Уфада Әнгам Атнабаев урамы барлыкка килгән. Мәгъдән Атнабаев, хәзер Казан урамына да Атнабай исемен бирергә кирәк, ди.

«Әнгам Атнабаевның 100 еллыгына Башкортстанда зур эшләр башланды»

Мәгъдән абый үз эшләре белән китте. Мин кабат Хәния Фәрхи музеена юл тоттым. Музей Атнабай һәйкәле каршында гына урнашкан. Экспонатлар белән танышып йөргәндә, күренекле башкорт язучысы, Башкортстан язучылар берлеге рәисе Айгиз Баймөхәммәтовны очраттым. Аның белән аралашып киттек.

«Әнгам Атнабаев – Башкортстан өчен, милләтебез өчен зур шәхес, – диде Айгиз Баймөхәммәтов. – Аның иҗатын төрле катлам халык белә. Бүген дә әдәбиятта аның иҗаты яши. Ул публицист та, халыкчан телле шагыйрь дә, шәп драматург та булган. Аның «Игезәкләр», «Ул кайтты» спектакльләре зур уңыш казанган. Башкорт дәүләт академия драма театрында бик күп әсәрләре куелган. Аның «Кара икмәк» кебек шигырьләрен күпләр, шәхсән үзем дә, яттан беләм.

Әнгам Атнабаев – чынлап та халык шагыйре. Шуңа аның исемен мәңгеләштерү безнең бурыч булып тора. Аның «Мин бу җирне матурларга килдем» дигән шигырь юллары бар. Ул – чынлап та туган җирен матурларга килгән иҗатчы. Шуңа да аны Башкортстанда бик яраталар. Былтыр аның 95 еллыгы Башкорт дәүләт академия драма театрында зурлап үткәрелде. Дәүләт китап нәшриятында «Халык шагыйре Атнабай» дигән саллы китап чыкты. Инде 100 еллыгына да Башкортстанда зур эшләр башланды. Республика кимәлендә зур чаралар үтәчәк. Уфада исемсез 2 башкорт гимназиясе бар. Шуларның берсенә Әнгам Атнабаев исемен бирү турында сөйләшүләр бара. Әнгам Атнабаевның туган авылында да бик күп эшләр эшләнә. Менә хәзер Тәтешледә һәйкәл ачыла. Һәрхәлдә, бу эшләр Әнгам Атнабаев исемен мәңгеләштерүнең башы да, азагы да түгел. Ул даими бара. Әнгам Атнабаев – бик бәхетле иҗатчы, чөнки аны халык бүген дә ярата».

«Тәтешледә тормыш әйбәт»

Бу вакытта һәйкәл ачылу сәгате якынлашып килә иде. Мәйданга киттем. Анда очраклы рәвештә «Тәтешле хәбәрләре» газетасының җаваплы сәркатибе Миләүшә Гәрәева белән танышып, сөйләшеп алдык.

«Районда 21 мең, ә район үзәгендә 8 меңнән артык кеше яши. Газетабыз рус һәм татар телләрендә 2 меңнән артык данә белән чыга, – диде Миләүшә Гәрәева. – Рус телендәгесенең тиражы 800 данә. Районда руслар да, марилар да, удмуртлар да яши. Рус варианты алар өчен языла. Редакциядә 13 кеше эшли. Шуларның 7-8е иҗатчылар. Газетада районның көнкүрешен яктыртабыз. Иҗтимагый-сәяси темалар да, халык иҗаты да була. Тәтешледә тормыш әйбәт, авыл хуҗалыгы өлкәсе нык. Эшкуарлар саны арта. Соңгы елларда район үзәге үсә, төзелә. Халыктан бик уңай бәяләмә алабыз. Халкыбыз хакимиятнең эшеннән бик канәгать».

Тантаналы чара Уфа вакыты белән 15:00 сәгатьтә башланды. Җомга көн булуына карамастан, берничә йөз кеше җыелды. Аларның күбесе өлкәннәр иде. Һәйкәл ачылышына Ленин урамының китапханә турысында юлны машиналардан ябып тордылар.

Фото: © Рифат Каюмов

Тантаналы чараны Тәтешле районы башлыгы Фәннүр Шәйхисламов ачып җибәрде.

Фәннүр Шәйхисламов

Фото: © Рифат Каюмов

«Мәгъдән абый (искәрмә – шагыйрьнең энесе) соравы буенча, якташыбыз, Башкортстанны данлаган халык шагыйре Әнгам Атнабаевка күркәм һәйкәл ачабыз. Һәйкәл куюда ярдәм иткәне өчен хәйрияче Камил Ибатуллинга рәхмәт әйтәм. Әнгам абыйның иҗатын буыннан-буынга тапшыру – ул безнең бурычыбыз. Китапханә каршындагы матур һәйкәл яшьләрне тартып торыр, дип уйлыйм», – диде Фәннүр Шәйхисламов.

«Әнгам Атнабаевны «Кара табын башкорты» дип әйтәбез»

Һәйкәл ачылышына килгән халыкны Россия Дәүләт Думасы депутаты, Бөтендөнья башкортлар корылтае (конгрессы) президиумы рәисе Эльвира Аиткулова да сәламләде.

«Районда бер-берсен яраткан, бер-берсенә терәк булган халык яши. Күреп торабыз, Әнгам Атнабаевка хөрмәт күрсәтеп шулкадәр күп кеше килгән. Зур рәхмәт! Бу һәйкәл гаилә тырышлыгы, район тырышлыгы, меценатлар ярдәме белән бергә эшләнгән.

Әнгам Касыйм улы белән Башкортстанның халык шагыйре буларак та, башкорт халкының мәшһүр улы буларак та горурланабыз. Аны «Кара табын башкорты» дип әйтәбез. Аның шәҗәрәсен бөтенебез дә беләбез.

Аның әсәрләре башкорт әдәбиятының алтын фондында саклана. Ул – башкорт сүзен әдәбиятта югары кимәлгә күтәреп, дөнья кимәлендә күрсәткән шәхес. Шуның өчен матур урында урнашкан һәйкәл буш тормас, дип ышанабыз. Бу урында балалар да, олы яшьтәге кешеләр дә монда килеп, үзләренең булган сүзләрен әйтерләр. Минемчә, бик матур килеп чыккан.

Бурычларга килгәндә, без үзебезнең туган телебезне саклап, үстереп, балаларыбызга тапшырыйк. Үзебезнең матур телебездә сөйләшергә язсын, булсынмы ул әдәби башкорт теле, башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты булсынмы», – диде Эльвира Аиткулова.

Башкортстанда кайбер мөтәгалимнәрнең татар шәхесләрен «башкорт» дип, татар телен «башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты» дип, халыкның башын бутап йөрүләренә күпләр ияләшкән иде инде. Эльвира Аиткулова мисалында татарларны башкортлаштыру эшенә зур сәясәтчеләрнең дә кушылганы күренә. Әле 27 февральдә генә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров татар җәмәгатьчелеген җыеп хөрмәт, ачык йөз күрсәткән иде. Нәкъ 3 көн үтүгә, Эльвира Аиткулова «башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты» мәсьәләсен актарып чыгарды. Бу гамәлне ничек аңларга да, аңлатырга да белмим. Авыз әйткәнне колак ишетмәдеме, әллә татарның күзенә карап арт ягына типтеләрме? Россия Президенты сайлаулары алдыннан милләтара мәсьәләне болгатырга нәрсәгә кирәк булгандыр?

Эльвира Аиткулова үз чыгышында Әнгам Атнабаевны «башкорт сүзен әдәбиятта югары кимәлгә күтәрүе»н билгеләп үтте, ләкин Мәгъдән Атнабаев шагыйрь исән чагында бер генә әсәрен дә башкорт телендә бастырмаганын әйтте.

Әнгам Атнабаев үзе, мәсәлән, «Менә шулай!» шигырендә «Мин – чи татар башкорт илендә», – дип язган.

«Тәтешле төбәге зур шәхесләргә бай»

Дума депутаты чыгышыннан соң сүзне Әнгам Атнабаевның бертуган энесе Мәгъдән Атнабаевка бирделәр. Ул Тәтешле төбәгенең зур шәхесләргә бай булуын әйтте. Район күренекле мәгърифәтче Гали Чокрый, язучылар Әнгам Атнабаев, Саҗидә Сөләйманова, Әдип Маликов белән дан тота. Тәтешле халкы яшьләрдән Фәнил Миңнегалиев, Ләйсән Кәшфи, Галия Гайнетдинова белән дә горурлана. Мәгъдән Атнабаев сүзләренчә, олы шәхесләр үзләренең мирасын яшь буынга калдыруда зур эшләр алып бара.

Мәгъдән Атнабаев

Фото: © Рифат Каюмов

Мәгъдән Атнабаев Казаннан килгән язучыларга зур рәхмәт әйтте. Тантанада Вахит Имамов, Ләбиб Лерон, Рөстәм Галиуллин катнашканын алдарак язган идем.

Башкортстан Язучылар берлеге рәисе Айгиз Баймөхәммәтов һәйкәл янында да миңа алдарак әйткән фикерен җиткерде. Бер үк сүзне кабатлап тормыйм.

Айгиз Баймөхәммәтов

Фото: © Рифат Каюмов

Чираттагы чыгыш ясаучы Башкортстан Республикасы мәдәният министры урынбасары Ринат Гайсин булды. Ул сүзен кыска тотты – халыкны сәламләде генә.

«Әнгам Атнабаевның әсәрләре сәхнәдә 40ар ел дәвам итте»

Аннары һәйкәл янына Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры директоры Иршат Фәйзуллинны, театр артистлары – Башкортстанның халык артистлары Илдар Гомәров белән Минзәлә Хәйруллинаны чакырдылар.

Иршат Фәйзуллин уңнан беренче

Фото: © Рифат Каюмов

«Башкорт дәүләт академия драма театрында Әнгам Атнабаевның әсәрләре күп куелды. Атап әйткәндә, 11 әсәре сәхнәләштерелде. «Ул кайтты», «Балакайларым» спектакльләре өчәр тапкыр куелды һәм һәрберсе сәхнәдә 40ар ел дәвам итте. Әнгам Атнабаевның каләме үткен, ә үзе халыкчан булды. Академтеатрда Атнабаевларның династиясе зур булды. Алар грим цехында да, костюмер булып та эшләделәр. Фәнис Касыймович сәхнә карау эшен алып барды. Алар һәрберсе уңган, театр рухлы кешеләр иде. Ә инде Зинира Касыймовна Атнабаева Башкорстанның һәм Россиянең халык артисты кимәленә җитеп, театрыбызны югары үрләргә күтәрде», – диде Иршат Фәйзуллин.

«Бөтендөнья татар конгрессы ярдәме белән «Сез белмәгән Атнабай» китабы дөнья күрде»

Мәртәбәле һәм һәйкәл янында сүз әйтүче кунаклар рәтендә Бөтендөнья татар конгрессының Башкортстандагы вәкиле Альфред Дәүләтшин да бар иде.

Альфред Дәүләтшин

Фото: © Рифат Каюмов

«Сәлам һәм тәбрик сүзләрен Бөтендөнья татар конгрессының Милли шура рәисе Васил Шәйхразыевтан җиткерәм. Рәхмәт сүзләремне Әнгам Атнабаевны сынландыруда ярдәм иткән барлык иганәчеләргә, сынчыга һәм, беренче чиратта, Мәгъдән абыйга әйтәм. Күптән түгел Бөтендөнья татар конгрессы ярдәме белән «Сез белмәгән Атнабай» китабы дөнья күрде һәм татарлар күпләп яшәгән Россия төбәкләре, шул исәптән Башкортстан китапханәләренә тапшырылды. Быел яки киләсе елга Әнгам Атнабаевның яңа китаплары дөнья күрәчәк. Бәрәкәтле җирләрдә барыбызга да имин яшәргә язсын. Җәй көне Пермь крае Барда районында Бөтенроссия авыл Сабан туе узачак. Кунакка баручы күпләрнең юллары Тәтешле аша узачак. Алар Әнгам Атнабаевның һәйкәлен күреп китәчәк. Миңа шалтыратып, Әнгам Атнабаев һәйкәле һәм Хәния Фәрхи музее белән кызыксынучылар бар», – диде Альфред Дәүләтшин.

Фото: © Рифат Каюмов

Халык мәйданнан тарала башлады

Башкортстанның халык язучысы Марсель Сәлимов сүз әйтергә чыккач, башлыгын эскәмиягә таба ыргытты, һәм баш киеме җиргә барып төште. Янәсе, Әнгам Атнабаев алдында баш киемендә басып тору килешми. Шул рәвешле халык язучысы халыкны көлдереп алды. Ул Атнабайга багышлап язган шигырен укыды да шул шигыре кергән китабын Тәтешле китапханәсенә бүләк итеп калдырды. Марсель Сәлимов китапханәгә дигән бүләген китапханәчегә түгел, ә район башлыгы кулына тоттырды. Шушы гамәле белән ул халыкны кабат көлдереп алды.

Тәтешле районында туып-үскән Башкортстан Корылтае депутаты Әлфит Нигъмәтьянов сүзен, оста гына, шәхесләрдән Фәнис Хөсәеновның (искәрмә – махсус хәрби операциядә каршы якның хәрби техникасын алып киткән егет) батырлыгына, патриотлар тәрбияләү темасына күчерде. Бу мизгелдә халык мәйданнан тарала башлады. Җыелган кешеләрнең, күп булса, өчтән бере генә калды. Моның сәбәбен аңлавы кыен. Күпләр, бәлки, туңган булгандыр. Әлфит Нигъмәтьяновка сүз чараның 40нчы минутында бирелде, ә халык бәйрәм башланганчы ук җыелган иде.

Депутат чыгышыннан соң сүз Әнгам Атнабаев премиясе лауреатларына бирелде. Алар сөйләгәндә, урамдагы тавыш тавыш көчәйткечләре аша янгын куркынычсызлыгы турында хәбәр әйтелде. Шуның белән һәйкәл ачу тантанасы төгәлләнде. Мәйданда калган халык һәйкәл янында фотога төшергә кереште.

Фото: © Рифат Каюмов

Горурлык хисен уятмый торган һәйкәл

Һәйкәлгә килгәндә, мин Әнгам Атнабаев образын яшьлек дәрте ташып торган горур кыяфәттә күз алдына китергән идем. Япма ачылгач, ни күрик: каршыбызда өлкән яшьтәге Атнабай уйчан гына китап тотып утыра. Күзләре аска төбәлгән. Кыяфәте буенча, ул – тормыш авырлыгы белән басылган гади бер кеше. Һәйкәлгә карагач, горурлык хисе уянмый. Горур һәм кабатланмас һәйкәлләре белән дан тоткан Башкортстанга зурдан кубып мондый һәйкәл ачу килешми кебек. Уфада генерал Шәйморатовка, Мостай Кәримгә, Шәехзадә Бабичка куелган һәйкәлләрне күргән кешегә Әнгам Атнабаев һәйкәлен кабул итү авыррак.

Сынның авторы – сынчы Халит Галиуллин. Югары Тәтешледә Хәния Фәрхигә куелган һәйкәлне дә ул койган булган.


Читайте также

В тренде на этой неделе

Расстрел полицейских: прокуратура проверяет причастность двух военных

Расстрел полицейских в Винницкой области: прокуратура проверяет причастность двух военных

Загрузка...

Загрузка...
Новости последнего часа со всей страны в непрерывном режиме 24/7 — здесь и сейчас с возможностью самостоятельной быстрой публикации интересных "живых" материалов из Вашего города и региона. Все новости, как они есть — честно, оперативно, без купюр.



News-Life — паблик новостей в календарном формате на основе технологичной новостной информационно-поисковой системы с элементами искусственного интеллекта, тематического отбора и возможностью мгновенной публикации авторского контента в режиме Free Public. News-Life — ваши новости сегодня и сейчас. Опубликовать свою новость в любом городе и регионе можно мгновенно — здесь.
© News-Life — оперативные новости с мест событий по всей Украине (ежеминутное обновление, авторский контент, мгновенная публикация) с архивом и поиском по городам и регионам при помощи современных инженерных решений и алгоритмов от NL, с использованием технологических элементов самообучающегося "искусственного интеллекта" при информационной ресурсной поддержке международной веб-группы 123ru.net в партнёрстве с сайтом SportsWeek.org и проектом News24.


Владимир Зеленский в Украине


Светские новости



Сегодня в Украине


Другие новости дня



Все города России от А до Я